- Ana sayfa
- Haber scripti
Haber scripti nedir? Hazır script alırken dikkat edilecekler
Kısa cevap
Haber scripti, genellikle PHP ile yazılmış, tek seferlik ücretle satılan ve kendi sunucunuza kurduğunuz hazır haber sitesi yazılımıdır. Ucuz ve hızlı başlangıç vaat eder; riski, güncelleme ve güvenliğin tamamen size (ya da geliştiricinin iyi niyetine) kalmasıdır. Satın almadan önce lisans metnini, son güncelleme tarihini, kaynak kodunun açık olup olmadığını ve dışa aktarma yolunu mutlaka kontrol edin.
Haber scripti ne demek?
"Script" sözcüğü Türkiye'deki web dilinde, bir işi yapan hazır yazılım paketini ifade eder: haber scripti, ilan scripti, emlak scripti. Haber scripti özelinde kastedilen, çoğunlukla PHP + MySQL ile yazılmış, yönetim paneli ve birkaç tema içeren, sunucunuza yükleyip veritabanı bilgilerini girerek çalıştırdığınız bir pakettir. Teknik olarak o da bir içerik yönetim sistemidir; farkı dağıtım ve iş modelindedir: tek geliştirici ya da küçük ekip, tek seferlik ücret, sınırlı destek.
"Haber PHP script", "hazır haber scripti" ve "haber scripti satın al" aramalarının karşılığı genellikle üç kaynaktan gelir: yerli script pazar yerleri ve forumlar, CodeCanyon gibi uluslararası pazar yerleri ve geliştiricilerin kendi siteleri. Fiyatlar birkaç yüz liradan birkaç bin liraya kadar değişir; aynı script "lisanssız" olarak ücretsiz de dolaşır, ki bu ayrı bir risk konusudur.
Script, WordPress ve yönetilen yazılım: fark nedir?
Çipler:Var çekirdekte hazırEklenti ile ek modül/eklenti gerekirYok makul yolla sağlanamazÖzel geliştirme kod yazdırmak gerekirDeğişir sürüme/sağlayıcıya bağlıÖnerimiz KEYDAL, kendi ürünümüz
| Ölçüt | KEYDAL Önerimiz | Hazır PHP script | WordPress + tema |
|---|---|---|---|
| Başlangıç maliyeti | ₺2.500 + KDV / ay yazılımÜstüne aynı tutarda hosting; toplam ₺5.000 + KDV | Düşük, tek seferlik | Düşük; tema 0–69 $ |
| Güncelleme | VarSağlayıcıda, kesintisiz | DeğişirGeliştiriciye bağlı; çoğu zaman durur | VarÇekirdek düzenli; eklentiler size kalır |
| Güvenlik yamaları | Var | Değişir | VarÇekirdek otomatik |
| Hosting ve yedek | Var | YokSiz kurarsınız | DeğişirYönetilen WP'de var |
| Haber sitemap'i ve JSON-LD | Var | DeğişirÇoğunda eksik ya da hatalı | Eklenti ile |
| Künye ve mevzuat kayıtları | Var | Değişir | Özel geliştirme |
| Kaynak kodu erişimi | YokHizmet olarak sunulur | DeğişirBazıları ionCube ile şifreli | VarAçık kaynak, GPL |
| Dışa aktarma / çıkış | DeğişirSağlayıcıyla sözleşmeye bağlı | DeğişirGenellikle yalnızca SQL dökümü | VarWXR |
| Topluluk ve geliştirici bulma | DeğişirSağlayıcı desteği | Yok | Var |
Hazır haber scripti alırken 10 kontrol
- Lisans metnini okuyun. Kaç alan adında kullanılabilir? Yeniden satış, değiştirme ve alt yüklenici hakkı var mı? "Lisans" denilen şey çoğu zaman yalnızca alan adı kilididir.
- Son güncelleme tarihi ve sürüm geçmişi. Değişiklik günlüğü (changelog) yoksa ya da son kayıt bir yıldan eskiyse, script fiilen bakımsızdır. PHP 8.x uyumluluğunu sorun; eski scriptler PHP 7 ile yazılmıştır ve çoğu barındırma artık PHP 7'yi desteklemez.
- Kaynak kodu açık mı, şifreli mi? ionCube ya da benzeri ile şifrelenmiş scriptte hata düzeltmek, özellik eklemek ve güvenlik denetimi yapmak mümkün değildir; geliştirici kaybolursa site de kaybolur.
- Demo'yu gerçek yükte test edin. Demo sitesinde on haber vardır. Kategori sayfası on bin haberle kaç saniyede açılır? Satıcıdan canlı müşteri sitesi isteyin ve PageSpeed ile ölçün.
- Güvenlik temelleri. Hazırlanmış sorgular (SQL enjeksiyonuna karşı), CSRF koruması, parola karması (bcrypt/argon2), dosya yükleme süzgeci, yönetici paneline giriş sınırı. Bunları sormak teknik görünür ama tek bir "evet/hayır" listesidir.
- SEO çıktıları. Canonical, Open Graph,
NewsArticleJSON-LD,sitemap.xmlvesitemap-news.xml, 301 yönetimi. Eksikse her birini sonradan yazdırmanın bedelini hesaba katın. - Türkçe ve mevzuat. Künye alanı, iletişim ve aydınlatma metni sayfaları, düzeltme-cevap kaydı var mı? Bu alanları eklemek "küçük iş" değildir; veri modeline dokunur.
- Dışa aktarma. Haberleri, görselleri ve yazarları standart bir biçimde (JSON, CSV, WXR) dışarı alabiliyor musunuz? Yalnızca SQL dökümü varsa taşıma günü pahalı olur (bkz. CMS taşıma).
- Destek kanalı ve süresi. Destek e-posta mı, bilet sistemi mi, "WhatsApp'tan yazın" mı? Süre kaç ay? Yanıt süresi taahhüdü var mı?
- Toplam maliyet. Script bedeli + barındırma + SSL + yedek hizmeti + güvenlik denetimi + yıl içinde kaçınılmaz özel geliştirmeler. Üç yıllık toplamı aylık yönetilen hizmetle yan yana koyun.
En sık karşılaşılan sorunlar
Dikkat
- Lisanssız ("warez") kopyalar. İçlerine arka kapı, gizli bağlantı ya da kripto madenci kodu eklenmesi yaygındır. Ücretsiz görünen script, sitenizin arama motorlarından düşmesine mal olabilir.
- Tek kişiye bağımlılık. Geliştirici işi bırakınca güncelleme biter; PHP sürümü yükselince site açılmaz hale gelir.
- Kopyala-yapıştır tema. Aynı scripti kullanan yüz site birbirine benzer; markalaşma zorlaşır.
- Yanlış SEO uygulamaları. Her sayfada aynı başlık, çift canonical, otomatik etiket sayfaları ile yüz binlerce ince içerikli URL.
- Yedek yok. Script yedek almaz; barındırma da almıyorsa ilk saldırıda arşiv gider.
Türkiye'de haber scripti pazarı nasıl işler?
Yerli pazarda haber scriptleri genellikle üç modelle satılır. Birincisi tek seferlik lisans: scripti alırsınız, bir alan adına kilitlenir, güncellemeler belirli süre (çoğunlukla bir yıl) ücretsizdir. İkincisi script + kurulum + hosting paketi: satıcı aynı zamanda barındırma satar; scripti başka sunucuya taşımak çoğu zaman lisans gereği mümkün değildir, bu da fiilen bir abonelik yaratır. Üçüncüsü "özel yazılım" adı altında satılan şablon script: aynı kod tabanı her müşteriye küçük görünüm değişiklikleriyle satılır; "size özel" denilen şey logo ve renktir. Üç modelde de sorulması gereken soru aynıdır: kod kime ait, güncellemeyi kim yapar, ayrılırsam verimi nasıl alırım? Yazılı sözleşme ve fatura olmadan ödeme yapmayın; alan adı ve hosting hesaplarının kendi adınıza açılmasını şart koşun.
Ne zaman script mantıklı?
Dürüst olalım: bazı durumlarda mantıklıdır. Teknik bilgisi olan, kodu okuyup düzeltebilen ve bütçesi çok kısıtlı bir kişi; kısa ömürlü bir proje (etkinlik, kampanya sitesi); ya da scripti yalnızca başlangıç noktası olarak alıp kendi geliştirmesini üzerine koyacak bir ekip için hazır script makul bir yoldur. Sürekli yayın yapan, ekipli ve mevzuata tabi bir haber sitesi için ise iki daha güvenli yol vardır: açık kaynak ve geniş ekosistemli WordPress ya da bakım yükünü üstlenen yönetilen bir haber yazılımı. İkisinin de artı-eksisi en iyi CMS karşılaştırmasında.
Satın almadan önce sorulacak beş soru (kopyalayın)
- Scriptin son sürümü hangi tarihte çıktı; PHP 8.2 ile test edildi mi?
- Kaynak kodu açık mı; hangi dosyalar şifreli?
- Haberleri ve görselleri hangi biçimde dışa aktarabilirim?
- Canlı bir müşteri sitesi gösterebilir misiniz; kaç haber var?
- Lisans kaç alan adını kapsar; destek kaç ay sürer, kanal nedir?
Kaynaklar
- PHP, desteklenen sürümler ve destek bitiş tarihleri — https://www.php.net/supported-versions.php
- Google Search Central, Create a News sitemap — https://developers.google.com/search/docs/crawling-indexing/sitemaps/news-sitemap
- Google Search Central, Article structured data (NewsArticle) — https://developers.google.com/search/docs/appearance/structured-data/article
- WordPress.org, Tools: Export (WXR) — https://wordpress.org/documentation/article/tools-export-screen/
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir. Ayrıntı: Yasal uyarı.