- Ana sayfa
- Drupal nedir
Drupal nedir? Özellikleri, sürümleri ve kimler için uygun olduğu
Kısa cevap
Drupal, 2001'de Dries Buytaert tarafından yayımlanan, PHP ile yazılmış açık kaynak (GPL) bir içerik yönetim çerçevesidir. İçerik türü ve alan tanımlama, içerik denetimi (onay akışı), çok dillilik ve erişilebilirlik çekirdekte bulunur; bu yüzden kamu kurumları, üniversiteler ve büyük yayıncılar tercih eder. Güncel ana sürüm Drupal 11 (Ağustos 2024); Drupal 12 Aralık 2026 için planlanmıştır. Teknik eşiği yüksektir: kurulum Composer, güncelleme geliştirici ister.
Drupal'ın kısa tarihi
Drupal, Belçikalı geliştirici Dries Buytaert'in öğrenci yurdunda kurduğu bir mesaj panosundan doğdu ve 2001'de açık kaynak olarak yayımlandı. Adı, Felemenkçe "damla" anlamındaki druppel sözcüğünden gelir. 2011'de Drupal 7, 2015'te Symfony bileşenleri üzerine yeniden yazılan Drupal 8 çıktı; o günden beri proje "sürekli yenilik, kolay büyük sürüm geçişi" ilkesiyle ilerliyor. Drupal 11 2 Ağustos 2024'te yayımlandı; proje her iki yılda bir yeni ana sürüm planlıyor ve Drupal 12'yi Aralık 2026 haftasına koyuyor. Lisans GPL'dir; proje Drupal Association tarafından desteklenir.
Drupal nasıl çalışır?
Drupal'ı bir CMS'den çok bir içerik yönetim çerçevesi olarak düşünmek yerinde olur. Her şey "varlık" (entity) ve "alan" (field) kavramı üzerine kuruludur: haber bir içerik türüdür; başlık, spot, gövde, görsel, yazar, kategori onun alanlarıdır ve hepsi panelden tanımlanır. Görünümler (Views) modülü, bu alanlardan liste, tablo ve blok üretir; bir kategori sayfası ya da "en çok okunanlar" kutusu kod yazmadan oluşturulur. İçerik Denetimi (Content Moderation) ve Çalışma Alanları (Workspaces) modülleri taslak → inceleme → yayın akışını ve toplu önizlemeyi sağlar. Çok dillilik, erişilebilirlik ve önbellek çekirdekte güçlüdür. JSON:API modülü ile Drupal headless olarak da kullanılabilir.
Drupal 11 ile neler geldi?
- PHP 8.3 ve Symfony 7 altyapısı; eski kodun temizlenmesi.
- Tarifler (Recipes): hazır yapılandırma paketlerinin tek adımda uygulanması; 11.1 ile olgunlaştı.
- Sınıf tabanlı kancalar (hooks): modül geliştirmede modern PHP yaklaşımı.
- Çalışma Alanları modülünde esneklik; CKEditor 5 varsayılan editör.
- Drupal CMS (2025): yeni başlayanlar için önceden yapılandırılmış, tarif tabanlı dağıtım.
WordPress'ten farkı
| Ölçüt | Drupal 11 | WordPress 7.x |
|---|---|---|
| İçerik modeli (panelden alan tanımlama) | Var | Eklenti ile |
| Onay akışı | Var | Eklenti ile |
| Çok dillilik | Var | Eklenti ile |
| Kurulum kolaylığı | DeğişirComposer | Var |
| Hazır tema pazarı | DeğişirDar | Var |
| Geliştirici bulma (Türkiye) | Değişir | Var |
| Haber sitemap'i | Eklenti ile | Eklenti ile |
Güçlü ve zayıf yanları
Güçlü
- Esnek içerik modeli ve Views ile kodsuz listeleme
- Çekirdekte onay akışı, revizyon, çok dil
- Güçlü güvenlik ekibi ve düzenli danışma bültenleri
- Kurumsal ölçekte önbellek ve performans
- Erişilebilirlik (WCAG) odağı
Zayıf
- Öğrenme eğrisi dik; panel günler ister
- Kurulum ve güncelleme Composer ve komut satırı gerektirir
- Hazır tema ve "tek tık" çözüm az
- Küçük siteler için ağır; barındırma gereksinimi yüksek
- Türkiye'de uzman havuzu WordPress'e göre küçük
Kimler için uygundur?
Drupal; kamu kurumları, üniversiteler, çok dilli kurumsal siteler ve teknik ekibi olan ulusal ölçekli yayıncılar için güçlüdür. Yerel bir gazete ya da birkaç kişilik bir haber ekibi için ağırdır: kazanacağınız esnekliği kullanacak geliştiriciniz yoksa bedelini ödersiniz. Haber odası ihtiyaçları açısından Drupal, onay akışı ve içerik modelinde çok iyi; manşet düzeni ve haber sitemap'inde modüle bağımlıdır. Karşılaştırma: en iyi CMS; kavramsal zemin: CMS nedir.
Sık sorulan sorular
- Drupal ücretsiz mi?
- Evet, GPL lisanslıdır. Maliyet barındırma ve geliştirici saatlerinden oluşur.
- Drupal 7'den 11'e geçiş zor mu?
- Drupal 7 Ocak 2025'te ömrünü tamamladı; 7'den 8+'ya geçiş yeniden kurulum sayılır ve göç araçları gerektirir. 8'den sonraki sürümler arasında geçiş çok daha kolaydır.
- Drupal headless kullanılabilir mi?
- Evet, çekirdekteki JSON:API modülüyle. Bkz. headless CMS nedir.
Drupal kurulumu ve ilk adımlar
Drupal'ın modern sürümleri Composer ile kurulur: composer create-project drupal/recommended-project komutu çekirdeği ve bağımlılıkları indirir; ardından web tabanlı kurulum sihirbazı veritabanını ve ilk yönetici hesabını oluşturur. Komut satırı aracı Drush, önbellek temizleme, yapılandırma dışa/içe aktarma ve güncelleme gibi işleri hızlandırır. Yeni başlayanlar için 2025'te yayımlanan Drupal CMS dağıtımı, haber ve blog gibi hazır "tarifler" ile önceden yapılandırılmış bir başlangıç sunar; yine de barındırma ortamında Composer ve PHP komut satırı erişimi gerekir, bu da çoğu paylaşımlı barındırmayı dışarıda bırakır.
İlk kurulumdan sonra tipik adımlar: içerik türlerini (haber, köşe yazısı, galeri) ve alanlarını tanımlamak; Pathauto ile okunabilir URL desenleri kurmak; Metatag ve Simple XML Sitemap modüllerini eklemek; İçerik Denetimi ile taslak-inceleme-yayın akışını açmak; rolleri (muhabir, editör, yayın yönetmeni) ve izinlerini tanımlamak; tema olarak Olivero'yu özelleştirmek ya da bir alt tema oluşturmak. Her modül güncellemesi test ortamında denenmeli; Drupal güvenlik ekibi Çarşamba günleri danışma bültenleri yayımlar ve bunların takibi bakımın parçasıdır.
Drupal'ı haber odası için değerlendirirken
- Güçlü: içerik türü başına farklı alanlar, çok yazarlı onay akışı, revizyon karşılaştırma, çok dilli yayın, erişilebilirlik; büyük arşivlerde önbellek performansı.
- Modül gerektiren: manşet ve ana sayfa düzeni (Views + Layout Builder ya da özel blok), haber sitemap'i, yapısal veri, görsel optimizasyonu (WebP için çekirdek desteği var, otomatik dönüşüm ayar ister).
- Özel geliştirme: künye, 5187 düzeltme-cevap ve KVKK kayıtları için veri modeli (Drupal'ın alan sistemi bunu kolaylaştırır ama hazır gelmez).
- Maliyet: yazılım ücretsiz; bütçe geliştirici saatlerine gider. Teknik ekibi olmayan yerel bir gazete için toplam maliyet, yönetilen bir hizmeti aşabilir (ücretsiz CMS maliyet hesabı).
Drupal ile WordPress arasında kararsız kalanlar için ölçüt basittir: alan ve içerik türü esnekliğine gerçekten ihtiyacınız varsa ve geliştiriciniz varsa Drupal; yoksa WordPress ya da yönetilen bir sistem. Güvenlik ve yedek konuları her ikisinde de aynı disiplini ister: CMS güvenliği, CMS yedekleme.
Haber sitesi için yönetilen alternatif
Yukarıdaki sistemi kurmak, güncellemek ve güvende tutmak sizin ya da bir geliştiricinin işi olur. Bu yükü istemeyen haber yayıncıları için kendi ürünümüz KEYDAL Haber Yazılımı yönetilen bir alternatiftir: yazılım + hosting birlikte (₺2.500 + KDV / ay yazılım; üstüne aynı tutarda hosting), kurulum otomatik, manşet/zamanlanmış yayın/roller/haber sitemap'i ve Türk basın mevzuatı kayıtları çekirdekte. Karşılığında açık kaynak esnekliğinden ve kendi temanızı yükleme özgürlüğünden vazgeçersiniz. İki yolu aynı ölçütlerle karşılaştırdığımız sayfa: en iyi CMS hangisi; ürünün sınırlarıyla birlikte anlatımı: KEYDAL ürün sayfası.
Kaynaklar
- Drupal.org, Drupal 11 released (2 Ağustos 2024) — https://www.drupal.org/blog/drupal-11-released
- Drupal.org, Core release schedule — https://www.drupal.org/about/core/policies/core-release-cycles/schedule
- Drupal.org, Drupal 7 end of life — https://www.drupal.org/psa-2023-06-07
- Drupal.org, JSON:API modülü — https://www.drupal.org/docs/core-modules-and-themes/core-modules/jsonapi-module
- Drupal.org, History of Drupal — https://www.drupal.org/about/history
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir. Ayrıntı: Yasal uyarı.